Мемлекеттік орман табиғи резерваты

«Алтын Дала» мемлекеттік табиғи резерваты

Қостанай облысындағы ірі дала мен шөлейт ландшафттары, Сарықопа көлдері, Тосынқұм құмдары және Ұлы Жыланшық өзені; ақбөкен мен жабайы тұяқты жануарларды қорғау.

Атауы мен мәртебесі

«Алтын Дала» мемлекеттік табиғи резерваты — республикалық маңызы бар ерекше қорғалатын табиғи аумақ. Ол Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 26 қарашадағы №1496 қаулысымен құрылған және Орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі комитетінің қарауындағы мекеме ретінде көрсетіледі.

Орналасуы мен ауданы

Резерват Қостанай облысының Амангелді және Жангелді аудандары аумағында орналасқан. Жалпы ауданы 489 766 гектар. Ресми дерек бойынша үш кластерлік учаскеден тұрады: Сарықопа — 52 115 га, Тосынқұм — 95 981 га, Ұлы-Жыланшық — 341 670 га. 2024 жылғы өңірлік материалда орманмен жабылған бөлігі шамамен 1 610 га екені де берілген.

Табиғи ерекшелігі

Резерваттың басты табиғи ерекшелігі — Қазақстанның кең далалық және шөлейт ландшафттарын, соның ішінде Сарықопа көлдер жүйесін, Тосынқұм құмдарын және Ұлы-Жыланшық өзені алқабын қамтуында. Бұл аумақта көлді-сулы-батпақты жүйелер, құмды алқаптар, шөлейт дала және өзен аңғарының табиғи кешендері бір резерват шегінде тоғысқан.

Өсімдіктері мен жануарлары

Резерват ең алдымен ақбөкеннің мекендейтін жерлерін, көбею аумақтарын және көші-қон жолдарын қорғау үшін құрылған; негізгі табиғат қорғау нысаны — ақбөкен. Сонымен қатар жабайы тұяқты жануарларды қайта жерсіндіру жұмыстарымен де маңызды: ресми хабарламаларда реинтродукция орталығы жұмыс істейтіні, құлан мен кейінгі кезеңде керқұланды бұрынғы мекеніне қайтару жобалары жүргізіліп жатқаны айтылған. Өсімдік жамылғысы дала, шөлейт және сулы-батпақты өсімдіктер бірлестіктерін қамтиды.

Табиғат қорғаудағы маңызы

«Алтын Дала» резерватының маңызы өте жоғары: ол Орталық Қазақстан мен Торғай өңіріндегі дала экожүйелерін сақтауға, ақбөкен популяциясын қорғауға және сирек жабайы тұяқты жануарларды қалпына келтіруге қызмет етеді. Резерват «Алтын Дала» табиғат қорғау бастамасымен тығыз байланысты — бұл бастама Қазақстан даласының кең ауқымды экожүйелерін қалпына келтірумен танылған.

Тосынқұм және Ұлы Жыланшық учаскелері

Тосынқұм мен Ұлы Жыланшық — Амангелді және Жангелді аудандары аумағындағы «Алтын Дала» резерватының негізгі кластерлік бөліктері. Тосынқұм учаскесінің ауданы 95 981 га, Ұлы Жыланшық учаскесінің ауданы 341 670 га. Ресми материалдарда Тосынқұм Тосынқұм құмдары мен Торғай өзенінің сол жағалауын, Ұлы Жыланшық шөлейттенген далалы алқап пен Ұлы Жыланшық өзенінің бөлігін қамтитыны көрсетілген. Тосынқұм құмды-шөлейт кешенімен ерекшеленсе, Ұлы Жыланшық кең шөлейт дала мен өзен маңы экожүйелерін сақтайды. Ортақ мақсат — сирек жануарлар үшін, әсіресе ақбөкеннің мекендеу, төлдеу және көші-қон жолдарын сақтау.

Сарықопа кластері және тарихи қаумал

Сарықопа мемлекеттік табиғи қаумалы бұрын республикалық зоологиялық қаумал ретінде Жангелді ауданында 51 200 га болып көрсетілген. 2012 жылғы Үкімет қаулысымен бұл аумақ «Алтын Дала» резерватының құрамына енгізілді; қазіргі кезде Сарықопа кластері ретінде 52 115 га деп беріледі және Сарықопа көлдер жүйесін қамтиды. Құрылу мақсаты — жануарлар дүниесін және мекен ету ортасын қорғау; бұрынғы шектеу қаулысында аңшылыққа, ұяларды бүлдіруге және табиғи кешендерге зиян келтіретін әрекеттерге тыйым салынғаны нақты жазылған. Басты табиғи ерекшелік — көлдер жүйесімен байланысты сулы-батпақты және далалық ландшафттар.

Сілтемелер мен дереккөздер

Фотогалерея

Суретті басыңыз — үлкейтілген көрініс

Табиғи резерватҚұқықтық база